Wij ontvingen het droevige bericht dat op 19 mei 2026 ons erelid prof. dr. Thomas (Tom) Blokland RB op 88-jarige leeftijd is overleden. Daarmee is een groot fiscalist en een beminnelijk mens van ons heengegaan, die het fiscale recht in verschillende hoedanigheden gediend heeft.
Na een studie fiscaal recht alsmede een studie notarieel recht aan de Rijksuniversiteit Groningen begon Blokland in januari 1962 zijn leven als belastingadviseur. Naast deze werkzaamheden schreef hij het proefschrift ‘Winst uit aanmerkelijk belang: de aanmerkelijk belang-regeling in de Wet op de inkomstenbelasting 1964’, waarop hij in 1985 aan de Universiteit van Amsterdam (promotor: prof. Jaap Zwemmer) promoveerde. In 1989 trad hij bij de Vakgroep Belastingrecht van de Rijksuniversiteit Groningen in dienst als deeltijdhoogleraar (een leerstoel die hij combineerde met zijn werkzaamheden als partner bij KPMG Meijburg), om met ingang van 1 september 1996 daar aan te treden als voltijds hoogleraar. In 2002 moest hij wegens het bereiken van de wettelijke leeftijdsgrens en zeer tot zijn verdriet afscheid nemen. Zijn afscheidsrede ging over de fiscale aspecten van bedrijfsopvolging (WFR 2003/68). Bij zijn afscheid werd hem een afscheidsbundel aangeboden; ‘Aan Blokland: bundel opstellen aangeboden aan prof. dr. T. Blokland ter gelegenheid van zijn emeritaat’. Hij besloot zijn loopbaan als raadsheer bij de Belastingkamer van het Hof te ’s-Hertogenbosch, waar hij tot het bereiken van de 70-jarige leeftijd werkzaam bleef.
Ook voor onze vereniging – en wellicht meer nog voor haar rechtsvoorganger de Nederlandse Federatie van Belastingadviseurs – is Blokland zeer actief geweest. In 1989 trad hij op als debater over het onderwerp ‘Fiscaliteit en vermogensvorming’. En in 1997 was hij de inleider op de Belastingadviseursdag over het onderwerp ‘Cumulatie van belastingen’. Overigens een nog steeds actueel onderwerp gelet op de meer recente dissertatie van de binnen onze vereniging ook bekende Chris Dijkstra. De heer Blokland was sinds 1 januari 2001 (buitengewoon) lid van onze beroepsvereniging. Later werd hij benoemd tot erelid vanwege zijn verdiensten voor de vereniging en de belastingwetenschap. En eerder was hij al benoemd tot officier in de orde van Oranje-Nassau.
Ongetwijfeld belangrijker dan het voorgaande was voor Tom Blokland zijn geloof. De manier waarop hij met zijn wetenschappelijke collega’s en studenten omging tekende hem. Elke dag vond hij aanknopingspunten in de onderzoeks- en collegepraktijk om iets van de Bijbelse boodschap over te brengen. Blokland riep in zijn afscheidscollege op om de wet der Tien Geboden in acht te nemen als het – enige – goede fundament voor de waarden en normen in onze samenleving en om in het openbare en persoonlijke leven daarheen terug te keren. En zijn al genoemde afscheidsrede begon met de parabel van de verloren zoon (Lucas 15:11-32). Afstuderende fiscaal juristen kregen van Blokland de raad mee zuinig op hun goede naam te zijn. ‘Je kunt hem maar één keer verspelen; ‘Dan ben je ‘m echt kwijt’. Waarom ontduik je de belasting niet? Omdat je de kans loopt gepakt te worden, of zijn er andere redenen? Zijn antwoord was duidelijk: ‘Geef aan de keizer wat des keizers is’.
Voor mij persoonlijk was het een bijzondere ervaring aanwezig te mogen zijn bij zijn inleiding bij een diploma-uitreiking van de Federatie. Voordat er tot uitreiking werd overgegaan was het in die tijd de gewoonte dat er een (doorgaans tamelijk lichtvoetige) fiscale inleiding werd gehouden. Zo niet door Blokland. Hij hield – terwijl door de hitte de spreekwoordelijke mussen dood van het dak vielen – in de Nieuwe Kerk in Den Haag een doorwrocht betoog, waarin hij stelde dat ‘bij alles wat een belastingadviseur doet, hem of haar leven, lijden en sterven van onze Heer Jezus Christus voor ogen dient te staan’. Het typeerde hem en het was duidelijk dat hij – naast zijn ongetwijfeld talloze andere werkzaamheden – veel tijd aan zijn verhaal had besteed. Het maakte indruk op de aanwezigen, die ongetwijfeld iets anders hadden verwacht. Maar het was duidelijk dat zijn verhaal recht uit het hart kwam. Het tekende de man.
Moge hij rusten in vrede.
Sylvester Schenk
